DuPont zei het lang geleden al: "If you can manage safety, you can manage anything." Maar hoe zorg je dat iedereen een stapje extra doet als het gaat om veiligheid? Hoe zorg je voor beter veiligheidsgedrag en, niet te vergeten, hoe meet je waar je nu staat en waar je in de toekomst naar toe wilt?

Onderstaand een samenvatting van één van de workshops tijdens het iBanx Industry Event 2010.

Key Performance Indicators
KPI's (Key Performance Indicators) worden overal gebruikt om  de veiligheidsperformance in fabrieken te meten. Een rondje langs een aantal partijen in de industrie geeft een beeld van wat er zoal gemeten wordt. Genoemd worden: het aantal incidenten, gevaarlijke situaties en bijna-incidenten, maar bijvoorbeeld ook het aantal observatierondes, oefeningen van noodsituaties, aantal keren dat een alarmering wordt aangesproken en het aantal actiepunten op het vlak van veiligheid dat op tijd afgerond wordt. Het is slechts een aantal indicatoren om vast te stellen hoe er gepresteerd wordt als het gaat om veiligheid.

Lagging en leading indicators
In de praktijk maken fabrieken al veel gebruik van ‘lagging’ indicatoren, maar ook steeds meer van ‘leading’ indicatoren. Lagging indicators zeggen iets over het verleden; het zijn indicatoren die je achteraf een beeld geven van je prestaties. Leading indicators daarentegen vormen waarschuwingen of laten zien dat je op de goede weg bent, ze helpen je nog tijdens het proces bij te sturen en maken dat je proactief in plaats van reactief met je veiligheidsperformance bezig bent.  Dat beide soorten indicatoren worden gebruikt is een goed teken, maar welke indicatoren kun je het beste gebruiken om het veiligheidsgedrag continu te verbeteren? 

Verbeterpunten
Een goede vraag om mee te starten is: wat zijn de mogelijkheden of werkprocessen  waarmee je het aantal incidenten het meest omlaag kunt brengen? Dan kun je bijvoorbeeld denken aan het verbeteren van het veiligheidsgedrag, het verbeteren van de werkprocessen die speciaal gericht zijn op het voorkomen van incidenten of een combinatie van beide. In een tweede stap stel je vast  welke indicatoren tot continu betere prestaties leiden; deze stap zet je door te kijken naar het doel van het MoC-proces en naar onderdelen van het proces die beter kunnen. 

Doel van het MoC proces is te zorgen dat wijzigingen niet tot incidenten of productieverlies leiden. De lagging indicatoren hierbij zijn het aantal HSE-incidenten dat ontstaat door wijzigingen, of de hoeveelheid productieverlies. Voor het bepalen van leading indicatoren moeten we op zoek naar beïnvloedbare en meetbare factoren. Dat kun je theoretisch aanpakken, maar nog beter is het te kijken waar het mis gaat in het proces. Bijvoorbeeld doordat mensen geen wijzigingsaanvraag doen, geen goede risicoanalyse maken van een wijziging, de maatregelen die bij de risicoanalyse horen niet nemen, of dat mensen niet geïnformeerd zijn dat er een wijziging aan zat te komen waardoor er gevaarlijke situaties ontstaan. Kortom, in de praktijk blijken er tientallen zaken te zijn die de veiligheid op de plant in gevaar kunnen brengen. Op het moment dat je op een rij zet waar het mis kan gaan, kun je KPI's vaststellen. In dit geval bijvoorbeeld het aantal wijzigingen waar wel/geen aanvraag voor is gemaakt, het aantal wijzigingsaanvragen waar een risico analyse voor is gemaakt, het aantal maatregelen/acties dat nog open staat na 3 maanden en het aantal mensen dat informatie/instructie heeft gehad over de wijziging,

Op de werkvloer
Check dus om te beginnen wat de belangrijkste lines of defense zijn. Ga daadwerkelijk op de werkvloer kijken; praat met wachtchefs en operators en luister naar ze. Daarmee heb je niet alleen diegenen te pakken die het beste weten waar de verbeterpunten zitten omdat ze er dagelijks mee werken, maar betrek je hen ook in het proces. Kijk daarnaast ook vanuit je 'buikgevoel' waar je beter in moet worden.

Voorbeelden van KPI's
Een tweede voorbeeld is het werkvergunningenproces. Waar kijk je naar om te bepalen of een vergunning correct is, oftewel: wat zijn de KPI's in dit proces? We noemen een aantal mogelijkheden: de helderheid waarmee de taak is omschreven: wat houdt de klus in? Is er een goede risicoanalyse gemaakt: zijn de risico's gezien, en vooral, klopt de analyse met de daadwerkelijke situatie? Hebben de juiste mensen de vergunning bekeken? Wat is de kwaliteit van de overdracht, wordt het werk correct uitgevoerd en zijn de maatregelen genomen? Dat laatste is steekproefsgewijs te controleren.

Sprong vooruit
KPI's zijn aan veranderingen onderhevig. Je past ze steeds aan de huidige situatie aan. Als de verbetering is bereikt, kun je een nieuwe KPI kiezen. Misschien gaat het dan niet om het hoogste risico, maar bijvoorbeeld de grootste ergernis. Een voorbeeld van een van onze klanten illustreert dat. Medewerkers mogen er op de plant geen sieraden dragen en de mensen die er werken vinden het heel belangrijk dat iedereen zich daaraan houdt. Ze vonden het prettig dat ineens, toen er gerapporteerd kon worden, het voorschrift veel serieuzer genomen werd en een enorme sprong vooruit zichtbaar werd. Het is aansprekend om op thema te werken; neem in het veiligheidsprogramma thema's mee die medewerkers interessant vinden, op die manier krijgen ze er zin in. Houd er daarnaast rekening mee dat het bepalen van KPI's als bedreigend kan worden ervaren; Big Brother is watching you.

Stap voor stap
Pas op dat, als je alle belangrijke punten in kaart hebt gebracht, je niet alles tegelijk gaat meten en daardoor versnipperd raakt. Kies een eerste onderwerp en laat de rest even rusten. Ga pas verder als iets goed is, als de afwijking van optimaal slechts nog een verschil van mening is, beslis daarover en start dan met een volgend punt. Stop vervolgens met het meten van de afgeronde KPI want die beheers je; een goed moment om met iets nieuws aan de slag te gaan. Iedere (kleine) verbetering is er één en daarmee een stap op weg naar maximale veiligheid.

Meer over onze HSE-oplossingen

Contact