Bombastische muziek dondert door de zaal terwijl beelden van een kronkelende bobsleebaan en mannen in blauw oranje strakke pakken voorbij flitsen. Een bobslee, de piloot die erin springt, de aanduwer die zichzelf erin slingert en vervolgens een razende race richting finish. De gasten van het iBanx Industry Event 2011 krijgen in het Philips stadion in Eindhoven een wervelend kijkje in de wereld van Edwin van Calker, Nederlands piloot bij het bobsleeën tijdens de Olympische Spelen van 2010 in Canada. Een race die begint met de wil om te winnen en eindigt met het terugtrekken van het Nederlandse team voor de viermansrace. Van Calker kan zijn eigen veiligheid en die van zijn team niet garanderen en besluit niet te starten. Een omstreden besluit wat een storm aan kritiek oproept. En een besluit waar moed voor nodig is. De moed om te kiezen voor veiligheid. Een lezing over een jongensdroom die eindigt in een desillusie in Vancouver, en de parallellen tussen bobsleeën op Olympisch niveau en produceren in de industrie.

Rem
Net als in de wereld van het bobsleeën speelt veiligheid in de industrie ook een grote rol. Er wordt continu aan veiligheid gewerkt en werkvergunningen en procedures als lockout/tagout moeten onveilige situaties zoveel mogelijk voorkomen. Maar hoe handel je als je je eigen veiligheid of die van je ploeg voor je gevoel niet kunt garanderen? Trap je op de rem? Van Calker wel. Bij trainingen voorafgaand aan de Spelen van 2010 blijkt de baan sneller dan ooit. Waar de baan gebouwd was voor maximumsnelheden rond de 130 km per uur, razen de bobs nu met meer dan 150 km per uur een labyrint van bochten in. Het team van Van Calker crasht in de voorbereiding, waarbij twee teamleden in het ziekenhuis belanden en de rest van het seizoen uitgeschakeld zijn. Dit ondanks beloften van het Olympisch Comité de baan aan te passen. Als tijdens de Spelen zelf in de baan vervolgens een dodelijk ongeluk plaatsvindt, Van Calker in de tweemans een teleurstellende veertiende plaats behaalt en hij de bochten in de baan met de viermans ondanks vele trainingen niet onder de knie krijgt, besluit hij uiteindelijk niet aan de start te verschijnen. Hij trapt op de rem. "Ik stond met mijn rug tegen de muur en nam de enige juiste beslissing. Met in mijn achterhoofd de eerdere crash met mijn team en mijn gebrek aan vertrouwen waardoor gevaarlijke situaties kunnen ontstaan. Ik zou precies hetzelfde doen als ik vandaag weer voor de keus zou staan," aldus van Calker. Dit roept de vraag op wat er zou zijn gebeurd als er nog een andere piloot beschikbaar was die de run wel had willen maken. In de industrie zijn de meningen rondom wel of niet starten met een klus soms ook verdeeld. Wat is in dat geval de juiste beslissing en wie heeft de eindverantwoordelijkheid? Veiligheidsprocedures moeten uitkomst bieden, maar uit de reacties van de zaal blijkt dat veiligheid een thema blijft wat regelmatig vragen en discussie oproept.

Steun
Een van de deelnemers vertelt dat op de plant waar hij werkt bij iedere veiligheidsbeslissing die genomen wordt, steun vanuit het seniormanagement gegarandeerd is. Dit biedt mensen op de plant ruggensteun om onder alle omstandigheden voor veiligheid te kiezen. Voor Van Calker is het anders in Vancouver. Teamleden staan achter hem en ook de coach geeft in eerste instantie aan het besluit te begrijpen. De dagen erna blijkt echter anders en coach, chef de mission en de Nederlandse pers vallen over Van Calker heen die een golf aan kritiek te verwerken krijgt: "Het verhaal is een eigen leven gaan leiden; mensen roepen van alles in hun emotie en teleurstelling. Dat er trainingen stil gelegd werden vanwege ongelukken, en dat naast ons ook andere ploegen niet startten vanwege een gebrek aan veiligheid, is in de media nooit naar voren gekomen, waardoor er weinig begrip was. Gelukkig waren er mensen met kennis en ervaring, bijvoorbeeld André Lange (die in dezelfde race goud wint), die me gesteund hebben." Vanuit de zaal komt de vraag waarom het IOC niet in heeft gegrepen, om meteen zelf de conclusie te trekken dat op hoger niveau kennelijk de moed ontbrak een veiligheidsbesluit te nemen. In zijn eigen werk vindt hij het van groot belang een wachtchef niet om drie uur 's nachts in zijn eentje voor moeilijke besluiten rondom veiligheid op te laten draaien. Voor dit soort belangrijke beslissingen is naar zijn zeggen steun van bovenaf nodig waardoor een besluit gedragen wordt en niet, zoals bij Van Calker, een persoonlijk besluit wordt waar iemand vervolgens op de man op afgerekend wordt. 

Veiligheidstraining
Steun blijkt van doorslaggevend belang. Zowel op de plant als in de bob. Meerdere malen noemt Van Calker in zijn verhalen de mensen, en met name de experts, die hem gelijk geven in zijn keuze zich terug te trekken. Een grote industriële speler in de zaal vertelt dat zijn bedrijf Van Calkers verhaal inmiddels bij veiligheidstrainingen gebruikt. Om te illustreren dat voor sommige beslissingen meer dan techniek nodig is, dat het ook om gevoel draait, en om mensen een voorbeeld te geven van iemand die in een moeilijke situatie de moed toonde om veiligheid aan de kaak te stellen. Een andere deelnemer haakt hierop in. "We kennen allemaal de situatie dat je iets ziet waarvan je denkt dat het vanwege veiligheid moet stoppen, waarvan jouw gevoel zegt dat het niet kan. Een situatie waarin iemand anders vervolgens vindt dat het moet doorgaan vanwege andere belangen. Het is belangrijk dat je leidinggevende in dat soort situaties achter je staat, ook als je in zijn ogen geen juiste beslissing maakt. Het lastige besluit om te stoppen komt over het algemeen slecht uit, maar blijkt achteraf wel vaak juist."

Dwarsliggers
De grote belangstelling voor het iBanx Industry Event met de titel 'De moed om ECHT te kiezen voor veiligheid' en de geluiden vanuit de zaal maken duidelijk dat iedereen op zijn eigen wijze veiligheid als een cruciale, maar soms ook lastige factor ervaart in de dagelijkse praktijk op de plant. Cruciaal omdat veiligheid letterlijk van levensbelang is en ongelukken tot dodelijke slachtoffers kunnen leiden, en lastig omdat veiligheid in de industrie, net als op de bobsleebaan, niet alleen met feiten en regels, maar ook met gevoel te maken heeft. En omdat kiezen voor veiligheid daardoor soms omstreden is, zeker wanneer de belangen groot zijn en de geldende veiligheidsmaatregelen een omweg lijken te vormen. Des te belangrijker dus dat mensen op de plant het lef hebben om voor veiligheid te kiezen, ook als eenling als dat zo voorkomt, zodat ze na een dag of een shift werken weer veilig thuiskomen. Of, zoals één van de Belgische deelnemers het treffend verwoordt: "Dwarsliggers houden de trein op het spoor." Dat blijkt: Van Calker heeft de storm rondom de Spelen van 2010 overleefd en zit inmiddels, gesteund door een nieuwe hoofdsponsor, volop in de voorbereiding voor de Winterspelen van 2014 in Sochi. Wij wensen hem alle succes en vooral een veilige wedstrijd!